Hoofdstuk 1 Dromen
Dagelijkse rituelen
Opdracht van Sjoerd: voer 3 weken lang elke dag ca 15 minuten lang dezelfde handeling uit. Verzin een manier om je ritueel te presenteren.
Dagelijkse rituelen zijn mij op het lijf geschreven. S'ochtends drink ik 2 koppen koffie, trek ik een kaart voor de dag en verdiep ik me in de planeetstanden. Ik denk even na en besluit al heel snel dat ik bij deze opdracht mijn dromen ga noteren.
Het ochtendritueel word zo nog uitgebreider, maar het is een lang gekoesterd voornemen om een droomdagboek bij te houden en nu kan ik de discipline opbrengen om het ook echt te doen. Het is voor een opdracht ten slotte.
Proces
Het noteren van de dromen, meteen na het opstaan houdt mij nog even verbonden met de droomwereld. Ik blijf langer hangen in een trance-achtige staat en voel me meer verbonden met diepere lagen in mezelf. Fijn om te doen dus!
Na 3 weken blader ik door mijn boekje en verwonder ik me over de hoeveelheid bijzondere en bizarre beelden die mijn onderbewustzijn mij heeft aangereikt.
Ik besluit om in willekeurige volgorde losse beelden uit de verschillende dromen te plukken en achter elkaar te zetten. Hieronder is het resultaat te lezen.
Reflectie
Is hier een beeld nodig of staat de tekst op zich als werk? Ik ben van mening dat de lezer zelf beelden vormt in zijn geest en voor nu laat ik het zo.
Maar, hoe kun je tekst ondersteunen met beeld en wel zo dat het een samenhangend geheel word? Hoe ga je om met tekst als beeld?
Ik ga me oriënteren en het werk van Marjolijn van den Assem en Cy Twombly spreekt mij aan. Daarnaast zag ik een expositie van Sigmar Polke, waarbij abstracte werken geëxposeerd werden met schijnbaar ongerelateerde teksten eronder. Dit vond ik ook een intrigerend gegeven. Het riep bij mij als beschouwer vragen op en liet me op een andere manier naar de werken kijken.
Droombeelden
Zijn hand is warm en sterk. Een driesprong. Waar is mijn vakantiehuis? De maaltijd smaakt me niet.
Een boek over paarden en soulmates. Zomer. Ik ben een man. Welk lied zal ik kiezen? Patat en kroketten voor 60 man.
Een getattoeëerde Duits leraar zonder shirt. Hip hoppende jeugd op een plein. Aardbeien eten. Seks.
Dwalen door een bos vol standbeelden. Een klif steekt uit in de zee, een schitterend uitzicht.
De meisjes zitten in de kliko, het ruikt verschrikkelijk. De hele nacht vlaggetjes ophangen. Het gaat over Griekse Godinnen.
Geheimen. Ik zie en voel de baby bewegen. Te laat. Mijn moeder ligt op sterven. De voorouders zitten in de tuin.
Een sjamaan op een veranda. Een blauw groene vogel met een rood papier in zijn snavel. Een groen amulet. Vakantiegevoel.
Schoonmaken in de badkamer. Roken uit een waterpijp bevalt me goed. De laatste avond. Allemaal gekke dingen in mijn portemonnee. Een tedere kus. Een warme douche. Een nieuw huis. Italiaanse sfeer. Alles is wit en leeg.
Door de schuifdeuren naar de zee. Hoog water. Een gigantische koffer. Arabische mannen. Verbondenheid. Terrasjes.
Heel harde tegenwind op de fiets. Een octopusje schuifelt door de hal bij Albert Heijn. Een second hand shop bij de grens van 2 landen.
Een gevaarlijke zeehond lijkt op een houtduif, hij snottert en omhelst mij. Een achterdochtige buurvrouw houdt de boel in de gaten.
Alweer schoonmaken. Waarom heb ik geen broek aan? Zo'n motortype brengt een pakketje.
Een brievenus bij de oprit. Villa's aan de Rhein.
Hoofdstuk 2 Oriënteren
Beeld in de publieke ruimte
Beeldopdracht voor term 1.3. Aan de hand van de onderzoeksvraag ‘Hoe maak ik werk met een publiek karakter?’ onderzoek je verschillende mogelijkheden om een relatie te leggen tussen je werk en de publieke ruimte. Werk procesmatig en ontwikkel een kritische en reflectieve werkhouding.
Tijdens mijn oorspronkelijke onderzoek raak ik geïnteresseerd in vrouwbeelden bij het water, wachterfiguren, keramische wandreliëfs en woordkunst in de publieke ruimte. Dit zijn mijn voorlopige uitgangspunten.
Vrouwbeelden
Dit beeld word omschreven als een archetypische oervrouw.. nou dat moet wel in mijn straatje passen. Ik vind de stoere uitstraling door de hoekige vormen, ruwheid van het materiaal en beitelafdrukken heel mooi.
Daarnaast heeft het iets prachtigs dat ze ook zonder hoofd toch over het water uitkijkt.
Zelfverzekerd in haar naaktheid.. wachtend? Of volstrekt tevreden?
Wachters
Deze Abstracte figuren, zijn geïnspireerd op wachterfiguren uit de Babylonische oudheid. Ze hebben een sterk mythologische vibe en zijn volgens kunstenaar Diet Wiegman "uit de buik van het plein geboren". Hoe mooi is dat?
Wandreliëf
Dit wandreliëf vind ik prachtig! Het is abstract, maar toch figuratief en doet aan de rotstekeningen uit de prehistorie denken.
Ik hou van het idee dat het verlangen om beelden te maken van alle tijden en inherent aan mens zijn is.
Woordkunst
Dit kunstwerk in Neon letters knippert afwisselend de woorden right en wrong waardoor er een gelaagdheid ontstaat. Het roept vragen op over rechten en heeft een sterk filosofisch karakter.
In tegenstelling tot de andere werken die mij in eerste instantie intrigeren heeft dit werk een veel modernere uitstraling.
Het vermogen om kritische vragen te stellen ligt daarentegen wellicht aan de bakermat van civilisatie en maakt zo het werk ook weer tijdloos.
Hoofdstuk 3 Verlangen
Vrouwen
In een tweede fase breid ik mijn onderzoek uit naar een groter gebied. Ik focus op beelden van vrouwen bij het water. Ik raak gefascineerd door het Derper Vraauwtje in Egmond aan Zee.
Het beeld spreekt voor mij over het lot en de kracht van vrouwen. Wachtend op de terugkeer van haar geliefde op zee, spreekt het beeld van onzekerheid, angst, hoop, weemoed, verlangen en verlies.
Ik heb onmiddelijk de associatie met meer mythologische verhalen van de Selkie en de Zeemeerminnen. Vrouwelijke mengwezens die heen en weer worden geslingerd tussen hun verlangens; de zee of het land? Symboliek voor de weg van het hart die vraagt om te kiezen tussen het materiele en het emotionele of spirituele.
Reflectie
Op de één of andere manier raken deze beelden en lijken ze relevant, maar ik weet even niet hoe verder ermee. Ondertussen staat de wereld op zijn kop en is de publieke ruimte ineens ontoegankelijk. Hierdoor word de beeldopdracht vereenvoudigd... of juist ingewikkelder?
Ik zoek toevlucht tot dingen die vertrouwder zijn; schilderen en keramiek. Het vrouwelijke en het water blijven relevant en ik hou dit allemaal in mijn achterhoofd.
Mythologie
Hoofdstuk 4 Wachten
Potten
Om mijn gedachten te verzetten volg ik mijn interesse in keramiek. Ik wil me de rollentechniek eigen maken en ik ga verder met het vormonderzoek dat ik in de werkplaats ben begonnen.
Op de academie staat een grote pot te wachten op mijn terugkeer, om afgewerkt en gestookt te worden. Ondertussen vorm ik thuis nieuwe potten in allerlei soorten en maten.
Proces
Ik experimenteer met het mengen van 2 verschillende kleisoorten. Een risico, omdat verschil in krimp tijdens het drogen en stoken tot scheuren kan leiden, maar het lukt!
Ik begin klein en rek mijn grenzen op door steeds groter te werken. Het is nog een hele uitdaging: De bolling naar buiten ook weer naar binnen brengen en ervoor zorgen dat de onderkant van de pot droog genoeg is om de bovenkant te dragen, maar niet te droog om niet meer te kunnen vormen.
Na de biscuitstook besluit ik om de grijs witte potten niet verder te bewerken.
De gebakken scherf heeft een aaibare, bijna fluwelen uitstraling. Ik ben gek op de primitieve imperfecte vormen. Ze zijn klaar!
Reflectie
Ik zie een overeenkomst tussen de vrouwbeelden en de potten. Ontvankelijke dragers met ronde vormen die voor mij ultiem vrouwelijk zijn. De lege vorm heeft iets afwachtends. Berustend of hoopvol? In ieder geval hebben ze een krachtige uitstraling.
Ik ben nog erg aan het zoeken naar de juiste manier om ze te fotograferen of presenteren. De stillevens drukken nog niet uit wat ik graag zou willen. Misschien als ik ze mee naar buiten neem en over de zee laat utkijken, zoals het Derper Vraauwtje? Het is het proberen waard, maar eigenlijk denk ik dat ik met de potten op een zijspoor ben beland.
Hoofdstuk 5 Maken
Vormgeving
Opdracht van Sjoerd: Maak een visueel alfabet, gebruik makend van materialen en concepten die je in je directe omgeving kunt vinden.
Ik vind dit super fijn, even heel iets anders. Kort en overzichtelijk!
Ik doe onderzoek naar allerlei schrift tekens. Urdu, Hindi, Hebreeuws, Arabisch, Mongools. Allemaal prachtig, maar ook wel ingewikkeld. Ik zoek het dichter bij huis, namelijk mijn liefde voor orakels en kom uit bij het Runen alfabet. Ook wel de Futhark genaamd.
De Runen zijn de voorloper van ons huidige Alfabet en de oud Noorse mythe verhaalt dat de Oppergod Odin negen dagen en negen nachten aan een Eik hing om te mediteren en de runen ontving van het Universum. 24 symbolen die allen niet alleen een letter representeren, maar ook een eigen betekenis en sfeer hebben.
Proces
Ik begin met de Runen. Ze zijn met de hand gevormd van zwart bakkende klei en de tekens zijn er simpelweg ingeritst. Na de biscuitstook besluit ik niet te glazuren, ik hou van de rauwe en tegelijkertijd zachte uitstraling, OER!
Vervolgens kopieër ik delen van een abstract schilderij op stevig papier. Ik snijd kaartjes en ga combineren. Een kaartje voor elke Rune. Ik geef het geheel verder vorm door de corresponderende letter van het alfabet, de naam van de rune en de betekenis in steekwoorden toe te voegen. Tot slot fotografeer ik het geheel. In principe zou alles nu nog eens uitgeprint kunnen worden, voor reproductie. Voor nu vind ik het prima dat de runenstenen en kaartjes fysiek los zijn van elkaar.
Runen Orakel
Reflectie
Allereerst ben ik echt ontzettend blij met hoe dit is geworden. Ik merk - niet voor't eerst - dat ik product ontwerp heel interessant en leuk vind.
Daarnaast merk ik dat ik beter presteer bij de kleine opdrachten dan bij de grote beeld opdracht. De kleine beeldopdrachten zijn kort maar krachtig, concreet en hebben toch heel veel vrijheid om zelf invulling te geven.
Ik vind het fijn om de eerste inspiratie die opborrelt om te zetten in actie, iets af te maken en dan weer los te laten. Een vorm van voldoening, ik heb iets gemaakt.
Bij de grote beeldopdracht, blijf ik veel te veel in mijn hoofd hangen, onderzoeken, nadenken, wachten op de grote ingeving, waardoor er eigenlijk niet zo heel veel gebeurd.
Hoofdstuk 6 Zoeken
Tekenen en schilderen
Opdracht van Marie Claire: Leg op een grote rol je gedachtestroom vast in beelden. Ik vind dit een fantastisch idee en ik geef mijzelf toestemming om precies te doen waar ik zin in heb.
Ik beschouw het geheel als een soort dagboek en schrijf, plak, teken en schilder er op los. Ik zet mijn exploratie van materialen, vlakken en lijnen voort. Acryl, oostindische inkt, ecoline, stift, houtskool, potlood, krijt.. ik onderzoek en combineer het allemaal.
Daarbij focus ik vooral op het abstracte schilderen, omdat.. nouja dat is naast keramiek mijn andere grote liefde.
Proces
Later word ik - terecht - een beetje op mijn vingers getikt, het is tenslotte een tekenles en ik probeer het tekenen meer op te pakken.
Ik vind de vormentaal van de kunstenaars die Marie Claire voorstelt moeilijk om te ontcijferen. Het lijkt allemaal niet zo in mijn straatje te passen en hoewel ik het belang van de opdracht inzie, voel ik een behoorlijke weerstand en verlies ik het plezier in het werken op de rol.
Ik merk hier en ook op andere momenten dat ik dingen die ik moeilijk vind, liever uitstel of vermijd.
Reflectie
Langzaam aan word op de rol zichtbaar waar ik mee bezig ben: Wachterfiguren, vrouwelijke vormen en de integratie van schrift. Nu de potten een zijspoor lijken te zijn overweeg ik om toch een plat eindwerk te maken.
Maar.. waar gaat het nou eigenlijk echt over voor mij? Ik raak verdwaald in de puzzelstukken, kan het hele plaatje nog niet zien. De tijd dringt en ik ben nog lang niet zover als ik graag zou willen zijn. Ik besluit om eerst te focussen op het theorie tentamen en beeld even te laten rusten. Komt tijd, komt raad.
Tussendoortje
Mijn wens en pogingen om sculpturaal te werken lijken nergens op uit te lopen.
Mijn gipsafgietsel mislukt jammerlijk. Sculptuur met de rollentechnek stort in en een massief beeld uit klei vormen blijkt een stuk ingewikkelder dan gedacht.
Onderstaand mijn gebroken Venus. Ik wist dat ze zou breken in de stook - ik was te laat met uithollen. Evengoed mooi denk ik..
Hoofdtuk 7 Vinden
Vragen
Sjoerd geeft een laatste opdracht: Stel een vraag, je mag zelf weten hoe en aan wie.
En daar is dan ineens de inspiratie. Ik begin te schrijven en alles dat steeds ongrijpbaar was in mijn binnenwereld en zich maar niet wou laten vertalen in beelden, rolt er in woorden uit.
Gebaseerd op de vraag "Slaap je nog?" ontstaat er een tekst waar ik helemaal vol van ben. Geraakt door wat zomaar ergens vandaan door mijn vingers naar buiten stroomt. Het is beeldend, het is filosofisch, het is absoluut gelaagd en heeft heel veel ruimte voor eigen interpretatie bij de beschouwer. Dit is het! Hier ga ik verder mee, maar hoe?
Inspiratie
Iets later ontdek ik het werk van Günter Ludwig, die prachtig abstract werkt en tekst integreert in zijn schilderijen. Ik ben meteen fan!
Hoofdstuk 8 Verwarren
Overweging
Op de valreep ga ik toch nog naar het strand om mijn potten te fotograferen. Mijn intuïtie zei me steeds om dat te doen en het kwam er maar niet van.
Nu komen daar heel mooie, verassende beelden uit en ik raak in de war. Moet ik toch nog koers wijzigen en het verhaal herschrijven?
Ik besluit om het niet te doen, ik deel hier een aantal beelden, maar ga dit later zorgvuldiger uitwerken en blijf voor nu op het spoor van De Waker.
Hoofdstuk 9 De Waker
De waker
Slaap je nog en heb je mooi gedroomd. Was het er zonnig en vrolijk. Voelde je je verbonden met jezelf en de wereld om je heen. Kon je spelen en creëren. Was het een groot avontuur en was je met je vrienden?
Ik hoorde je lachen, heb je plezier gehad?
Wandelde je in een sprookje. Of kon je door het bos de bomen niet meer zien. Heb je wel de dieren opgemerkt. En dat de vogels een lied voor jou zongen. Hoorde je de stemmen van de voorouders in de wind. Voelde je de omhelzing van de sterren. Of vreesde je de geesten en wolven en beren op je pad?
Werden zij je bondgenoten? Want ineens voelde ik je kracht.
Werd je overvallen door het donker en was je bang. Bleef je maar rennen om een onbekend doel te bereiken. Of was je op de vlucht. Kon je de weg niet vinden. Had je een lekke band. Tegenwind en regen. Bleef je dapper doorgaan of gaf je op?
Ik heb nog voor je gezongen zodat je zou weten dat je steeds je eigen licht bij je had.
Was het soms chaotisch of misschien erotisch. Werd je lust bevredigd. Kon je’t ontvangen maar ook weer weggeven. Was het schenken of verliezen. Werd je hart gestolen of gebroken en heb je’t weer aan elkaar geplakt?
Ik zag je tranen, heb je verdriet gehad?
Kreeg je soms te veel, zoveel dat je er bijna in stikte en vergat wie jij zelf was. Wilde je baden maar was het meer bevroren, douchen maar het putje verstopt. Stond je diep in de drab en bleef je kleven in het moeras of werd je dan een vlinder?
Je hebt wat liggen woelen, tot je weer vrij was.
Voelde je je thuis in het paleis of zat de appel vol vergif. Werd het zwaard in je hand een steek in je rug. Heb je jezelf verloren toen je danste op hypnotiserende klanken en schrok je toen bleek dat alles een illusie was. Heb je op zoek naar de waarheid op alle golven gesurft.
Ging je kopje onder? Ik zag je naar adem happen.
Maar wat zag je er gelukkig uit toen je aanspoelde op je eigen kust. Heb je daar gejut naar jouw schatten. Gedoezeld in de zon. Gitaar gespeeld bij het vuur en zoete wijn gedronken. Was je tevreden en heb je je veilig gevoeld daar zo helemaal alleen.
Of heb je steeds geweten dat ik over je waakte?
Slaap je nog?
Of word je nu wakker?
Het is tijd.
Beeld
Nog een beeld
Epiloog
Laatste Reflectie
In het laatste halve jaar heb ik veel ontdekt en geleerd. Dingen die moeilijk en ontoegankelijk lijken vallen later op hun paats. Nieuwe dingen hebben bij mij soms gewoon tijd nodig om te zakken en te integreren, voordat ik het me eigen kan maken.
Meestal leiden antwoorden in mijn zoektocht weer tot nieuwe vragen. Elke conclusie of eindwerk vraagt om verbetering en de voldgende stap. Ik wil meer , ik wil groter, ik wil beter, ik wil anders. Toch is het - zo heb ik ontdekt - goed om zo nu en dan de streep eronder te zetten. Wat relevant is zal later terug komen en dan zijn vruchten afwerpen.
Het is ook enigzins verontrustend om te merken dat het eerste enthousiasme bij een werk dat goed en af voelt, al snel weer weg ebt. Kan ik ooit tevreden zijn? Voorlopig nog niet, zo veronderstel ik.
In ieder geval ben ik in beweging en gedreven om door te gaan. Mijn nieuwsgierigheid en verlangen om nieuwe dingen te leren en eigen te maken groeit alleen maar.
Mijn belangrijkste inzicht is wellicht dat het me helpt om te schrijven wanneer ik vastloop. Het is mijn manier van gedachten, gevoelens en beelden ordenen. Daarom heb ik er ook voor gekozen om hier op deze manier mijn verhaal te vertellen.
Ik begrijp dat het beste een hele rit is om uit te lezen.
Ik hoop dat je nog wakker bent.
Of slaap je al?
